Ce billet fait partie d’une série retranscrivant un épisode du podcast Koze Kilti Vyòl, retrouvez les parties précédentes en cliquant sur le lien correspondant:


Pati 4: Valè fanm

M konn yon sèl istwa nan Labib kote kadejak ki fèt sou yon fanm te kreye gwo eskandal epi tout moun te kanpe pou defann viktim lan. Li nan Jenèz chapit 24.

Se istwa Dena, pitit Jakòb ak Leya a. Pandan Dena al vizite medam peyi a – kidonk nan yon sans li te chèche l – Sichèm, pitit chèf kanton an, mete men sou li, fè kadejak sou li. Sichèm tonbe damou, li lage nan fè womans epi menm jan yo mande l nan Detewonòm lan, li mande maryaj. Sichèm pa t Jwif; frè Dena yo estime li dezonore sè yo; yo touye Sichèm ak tout papa l Aram, yo piye vil la byen piye, yo pran richès, yo fè tout pitit ak tout medam yo prizonye … Men, ankò yon fwa, pwoblèm nan pa t kadejak la; se paske Sichèm te yon etranje. 

Kijan nou konn sa? Nan Resansman chapit 25, lè sitiyasyon an envèse epi se mesye Izrayèl yo ki al kouche ak fi Madyanit yo – ki nan tradisyon Delila, Jezabèl ak tout lòt pitit Èv yo, te sedui malere yo – pou sove yo anba anjans sa, Bondye te bay Moyiz lòd pase Madyanit yo alenfinitif. N ap pwofite note, nan Resansman chapit 31, soti v 15 rive v 18, apre Moyiz fin vanje Izrayèl, li bay lame li lòd touye tout gason epi kenbe fi ki vyèj yo pou yo; sa ki se yon lisans li ba yo pou fè kadejak sou tout medam sa yo.

Kidonk, boutofen, kadejak nan Labib la pa yon big deal; menm jan fanm pa yon big deal. Dayè Resansman kòmanse ak lòd Bondye bay Moyiz pou konte tout moun nan pèp Izrayèl la. Men kijan l te di sa nan Resansman chapit 1, vèsè 2:

Se pou ou menm ak Arawon, nou fè yon resansman pou konte tout moun nan pèp Izrayèl la, dapre fanmi yo, dapre branch fanmi yo. W’a pran non tout gason, yonn apre lòt.

Fi ak timoun pa t ladann. Tradisyon an tou rete. Chak fwa yo konte moun nan Labib la, yo toujou ajoute: san konte fanm ak timoun. Apre sa, li pa difisil pou konprann pouki an Ayiti, peyi konkòdatè, nou blije tann ane 1982 pou lalwa sispann konsidere fanm tankou yon minè.

Jan m wè li, labib la se plis yon pretèks. Apre tou, menm kote k pa t gen labib, nou konstate gen menm efò jistifkasyon dominasyon gason sou fanm yo. Mwen rete kwè, ofinal, se moun yo ki kreye Bondye nan imaj yo. Se pa Bondye ki mizojin, se mizojini ki sèvi ak Bondye, ki tounen Bondye, pou òganize dominasyon gason sou fi. Se pou sa, nan menm Labib nou jwenn tout sa nou sot di pandan emisyon sa, nou jwenn tou Jezi ki anpeche lapidasyon fanm adiltè a, pandan l ap akonpli lalwa. M panse s on bèl egzanp ki montre nivo ajansman ki egziste nan kijan moun deside suiv sa labib di:

Lè sa a, li leve, li di fanm lan: Madanm, kote moun yo? Pesonn pa kondannen ou?
Li reponn: Pesonn non, Mèt. Jezi di li: Mwen menm tou, mwen pa kondannen ou. Ou mèt ale. Men, pa janm fè peche ankò.

Jan, chapit 8, vèsè 10 a 12.

Vous pouvez écouter tous les épisodes de Koze Kilti Vyòl, ici.

Koze Kilti Vyòl – Epizod 18 – Let's talk about sex Koze Kilti Vyòl

Fè bagay…fè bagay…fè bagay..! Sa sonnen mal nan tèt ou oubyen li sonnen nòmal? Nou sonje Elder te di nou sa? Toujou pale de fè bagay: avan nou fè bagay, pandan n ap fè bagay, aprè nou fin fè bagay. Se konsa n ap konn sa n vle, sa n renmen,  sa patnè nou vle ak renmen tout bon vre. Se konsa tou n ap ka tabli yon bon kilti konsantman. Poutan, nan peyi nou,  malgre entènèt la ba nou de twa ti zen dezantan, fè bagay toujou rete yon tabou. Nou toujou panse se yon bagay sal. Petèt se paske n pa pale de li ase, petèt paske l toujou tabou ki fè l fè zen konsa. Epitou,  nap remake mòd de zen sa yo toujou gen pou objektif degrade fanm paske yon iresponsab,  yon kriminèl, yon lach ( an n pa pè ba yo non yo merite) deside mete deyò yon zak ki te fèt an prive. Mezanmi moun lib fè bagay jan yo vle: a de, a twa, pran pozisyon yo vle, elatrye. Depi gen konsantman pa gen pwoblèm ! Pou pratik seksyèl sòti nan stad zen pou l rive nan nivo kote tout moun wè l nòmal. Pou lawonte a chanje bò, pou lach ak kriminèl pa sèvi ak videyo, foto entim pou entimide fanm;pou sosyete a sispann jije moun fanm an patikilye sou pratik seksyèl yo, finalman pou n tabli yon konsantman ki RALEE tout bon vre : Ann toujou pale de fè bagay.  Avan nou fè bagay, pandan nap fè bagay,  apre nou fi fè bagay. Let's talk about ! *** Nan epizòd Koze Kilti Vyòl sa n ap resevwa James Tony Luc. Plis enfòmasyon nan kozeiltivyol.com/s02e08 *** Li pase tou nan 8 radyo lokal. Lis radyo a disponib nan kozekiltivyol.com/radyo.
  1. Koze Kilti Vyòl – Epizod 18 – Let's talk about sex
  2. Koze Kilti Vyòl – Epizod 17 – Ou gen dwa di wi
  3. Koze Kilti Vyòl – Epizod 16 – Ou gen dwa di non
  4. Koze Kilti Vyòl – Epizod 15 – Wi pa toujou wi
  5. Koze Kilti Vyòl – Epizod 14 – Renmen moun ki renmen w